12 tarmoqda tishchalar me'yori
Elektrokardiogrammani to‘g‘ri tahlil qilish uchun P, Q, R, S va T tishchalarining normal shakli, yo‘nalishi va amplitudasini bilish zarur.
Bir xil yurak urishi turli EKG tarmoqlarida har xil ko‘rinadi. Masalan, II tarmoqda QRS kompleksi musbat, aVR tarmog‘ida esa manfiy bo‘lishi mumkin. Bu yurakdagi patologiyani anglatmaydi, balki elektr impulsning har bir tarmoq o‘qiga nisbatan yo‘nalishi bilan tushuntiriladi.
Ushbu mavzuda normal 12 tarmoqli EKGning xususiyatlari, P tishcha, QRS kompleksi, R tishcha progressiyasi, qorincha gipertrofiyasi belgilari, ST segment va T tishcha batafsil o‘rganiladi.
1. 12 tarmoq yurakni qanday ko‘radi?
Standart EKG 12 ta tarmoqdan iborat bo‘lib, ular yurak elektr faoliyatini ikki tekislikda qayd etadi.
Frontal tekislikdagi tarmoqlar: I, II, III, aVR, aVL va aVF.
Gorizontal tekislikdagi tarmoqlar: V1, V2, V3, V4, V5 va V6.
Elektr vektor tarmoqning musbat qutbi tomon yo‘nalsa, EKGda musbat og‘ish hosil bo‘ladi. Vektor musbat qutbdan uzoqlashsa, manfiy og‘ish kuzatiladi.
Agar elektr vektor tarmoq o‘qiga deyarli perpendikulyar bo‘lsa, musbat va manfiy qismlari bir-biriga yaqin bo‘lgan ikki fazali kompleks paydo bo‘lishi mumkin.
1-rasm. Qo’zg’alish to’lqini elektrod tomon yo’nalsa — musbat og’ish (tishcha yuqoriga), elektroddan uzoqlashsa — manfiy og’ish (tishcha pastga); to’lqin elektrodga perpendikulyar bo’lsa — ikki fazali yoki tekis chiziq.
1-rasmda elektr vektorning tarmoq musbat qutbiga nisbatan yo‘nalishi EKG tishchasi shakliga qanday ta’sir qilishi ko‘rsatilgan.
Masalan, qorincha depolyarizatsiyasining asosiy vektori II tarmoqning musbat qutbi tomon yo‘nalgan bo‘lsa, II tarmoqda odatda baland musbat R tishcha qayd etiladi.
Aksincha, aVR tarmog‘i yurakning asosiy elektr vektoriga ko‘pincha qarama-qarshi yo‘nalganligi sababli QRS kompleksi odatda manfiy bo‘ladi.
2-rasm. Frontal tekislikdagi 6 tarmoq o’qi va yurakning joylashuvi. Har bir o’q yonida shu tarmoqda QRS ning odatdagi ko’rinishi chizilgan: II va aVF da baland R, aVR da chuqur manfiy tishcha.
Frontal tekislikdagi oltita tarmoq yurakning o‘rtacha elektr o‘qini baholashda ishlatiladi.
| Tarmoq | Musbat o‘q | Odatdagi QRS ko‘rinishi |
|---|---|---|
| I | 0° | Ko‘pincha musbat |
| II | +60° | Ko‘pincha musbat |
| III | +120° | O‘zgaruvchan |
| aVR | −150° | Odatda manfiy |
| aVL | −30° | O‘zgaruvchan |
| aVF | +90° | Ko‘pincha musbat |
QRS kompleksining yo‘nalishi yurak elektr o‘qiga bog‘liq. Shuning uchun ushbu jadval barcha odamlarda mutlaqo bir xil natija beradi, deb hisoblanmaydi.
3-rasm. Frontal va gorizontal tekislikdagi tarmoqlar o’qlari: V1–V2 o’ng qorincha va to’siqqa, V3–V4 to’siq va old devorga, V5–V6 chap qorinchaning yon devoriga qaragan.
3-rasmda ko‘krak tarmoqlarining yurakka nisbatan joylashuvi ko‘rsatilgan.
V1–V2 tarmoqlari yurakning o‘ng oldingi va septal yo‘nalishlaridagi elektr faollikni aks ettiradi.
V3–V4 oldingi, V5–V6 esa chap lateral yo‘nalishdagi elektr o‘zgarishlarga sezgirroq.
Biroq har bir tarmoq faqat bitta anatomik devorning elektr faoliyatini qayd etmaydi. U butun yurak elektr vektorining o‘z o‘qiga proyeksiyasini aks ettiradi.
4-rasm. Tarmoqlarning yurak sohalariga mosligi: pastki devor — II, III, aVF; yon devor — I, aVL, V5, V6; to’siq — V1, V2; old devor — V3, V4.
4-rasmda tarmoqlarning yurak anatomik sohalari bilan bog‘liqligi ko‘rsatilgan.
| Yurak sohasi | Asosiy tarmoqlar |
|---|---|
| Pastki devor | II, III, aVF |
| Yuqori lateral soha | I, aVL |
| Pastki lateral soha | V5, V6 |
| Septal va o‘ng oldingi yo‘nalish | V1, V2 |
| Oldingi devor | V3, V4 |
Bu bog‘lanish miokard ishemiyasi va infarktining joylashuvini baholashda muhim.
2. P tishcha
P tishcha bo‘lmachalar depolyarizatsiyasini aks ettiradi.
Sinus tugunda hosil bo‘lgan impuls dastlab o‘ng bo‘lmachaga, keyin chap bo‘lmachaga tarqaladi. Ikki bo‘lmachaning elektr faolligi qo‘shilib, EKGda bitta P tishcha hosil qiladi.
5-rasm. EKG kompleksining tarkibiy qismlari: P tishcha, PR (PQ) intervali, QRS kompleksi (Q, R, S tishchalar), ST segmenti, T tishcha, QT intervali va U tishcha (rasmdagi PR interval — PR intervali, ST segment — ST segmenti, QT interval — QT intervali).
5-rasmda P tishchaning QRS kompleksi va T tishchaga nisbatan joylashuvi ko‘rsatilgan.
Normal sinus ritmda P tishcha QRS kompleksidan oldin keladi. PR interval bo‘lmachalar depolyarizatsiyasi boshlanishidan qorinchalar depolyarizatsiyasi boshlanishigacha bo‘lgan vaqtni bildiradi.
P tishchaning normal ko‘rsatkichlari
| Ko‘rsatkich | Kattalarda odatiy me’yor |
|---|---|
| Davomiyligi | 0,12 soniyadan qisqa |
| II tarmoqdagi amplitudasi | Odatda 2,5 mm dan oshmaydi |
| Shakli | Odatda silliq, yumaloq |
| I, II tarmoqlar | Odatda musbat |
| aVR | Odatda manfiy |
| III, aVL | O‘zgaruvchan |
| V1 | Musbat yoki ikki fazali bo‘lishi mumkin |
| V2–V6 | Odatda musbat |
P tishcha amplitudasi barcha tarmoqlarda bir xil bo‘lmaydi.
6-rasm. Normal P tishcha shakli turli tarmoqlarda: II tarmoqda musbat, aVR da manfiy, V1 da ikki fazali bo’lishi mumkin.
6-rasmda P tishcha shakli va yo‘nalishining tarmoqlarga qarab o‘zgarishi ko‘rsatilgan.
II tarmoqda P tishcha odatda musbat, aVR da manfiy bo‘ladi.
V1 tarmoqda P tishcha ikki fazali bo‘lishi mumkin. Uning boshlang‘ich musbat qismi ko‘proq o‘ng bo‘lmacha, keyingi manfiy qismi esa chap bo‘lmacha depolyarizatsiyasi bilan bog‘liq.
7-rasm. P-pulmonale (o’ng bo’lmacha yuklamasi): P tishcha baland (> 2,5–3 mm), uchi o’tkir, davomiyligi normal. II, III, aVF tarmoqlarda yaxshi ko’rinadi.
P-pulmonale — P tishchaning baland va uchli ko‘rinishi bo‘lib, ko‘pincha o‘ng bo‘lmacha anomaliyasi bilan bog‘liq elektr belgilarni bildiradi.
II, III va aVF tarmoqlarida P tishcha amplitudasi 2,5 mm dan yuqori bo‘lishi o‘ng bo‘lmacha anomaliyasini taxmin qilishga asos bo‘lishi mumkin.
Biroq bu belgi o‘ng bo‘lmacha kattalashganini mustaqil ravishda tasdiqlamaydi.
8-rasm. P-mitrale (chap bo’lmacha yuklamasi): P tishcha keng (> 0,12 s) va ikki cho’qqili (“m” shaklida), ikki cho’qqi orasi 0,04 s dan ortiq. V1 da ikki fazali P ning manfiy qismi chuqurlashadi.
P-mitrale — P tishchaning kengayishi va ayrim hollarda ikki cho‘qqili ko‘rinishi bilan ifodalanadigan EKG belgisi.
II tarmoqda P tishchaning davomiyligi 0,12 soniya yoki undan ko‘p bo‘lishi, V1 tarmoqda esa P tishchaning terminal manfiy qismining kattalashishi chap bo‘lmacha anomaliyasi ehtimolini ko‘rsatishi mumkin.
Biroq P tishcha shakli asosida bo‘lmacha o‘lchamini aniq belgilab bo‘lmaydi. Zarur hollarda exokardiografiya bilan baholanadi.
3. QRS kompleksi: Q, R va S tishchalar
QRS kompleksi qorinchalar depolyarizatsiyasini aks ettiradi.
Qorinchalar miokardi bo‘lmachalarnikidan katta bo‘lgani sababli QRS kompleksi odatda P tishchadan yuqori amplitudaga ega.
Kattalarda QRS davomiyligi ko‘pincha 0,06–0,10 soniya atrofida bo‘ladi. 0,12 soniya yoki undan uzun QRS kengaygan hisoblanadi.
Q tishcha
Q tishcha QRS kompleksidagi birinchi musbat og‘ishdan oldin keladigan manfiy tishchadir.
Kichik fiziologik q tishcha ayrim tarmoqlarda normal holatda uchrashi mumkin.
Masalan, I, aVL, V5 va V6 tarmoqlarida kichik septal q tishcha bo‘lishi mumkin.
Q tishchani baholashda uning davomiyligi, chuqurligi, tarmoqdagi joylashuvi va qo‘shni tarmoqlardagi o‘zgarishlar hisobga olinadi.
Patologik Q tishcha mezonlari tarmoqqa bog‘liq. Masalan, klinik kontekstda qo‘shni tegishli tarmoqlarda keng Q yoki QS komplekslarining mavjudligi miokard nekrozidan shubhalanishga asos bo‘lishi mumkin.
Ammo barcha chuqur Q tishchalar miokard infarktini anglatmaydi.
9-rasm. QRS kompleksining hosil bo’lish bosqichlari (V1 va V6 tarmoqlarida): chapda — 1-bosqich: qorinchalararo to’siq chapdan o’ngga qo’zg’aladi, V1 da kichik r, V6 da kichik q hosil bo’ladi; o’rtada — 2-bosqich: qorinchalarning asosiy massasi qo’zg’aladi, V1 da chuqur S, V6 da baland R; o’ngda — 3-bosqich: qo’zg’alish tugaydi, V1 da rS, V6 da qR shakli qaror topadi.
9-rasmda qorinchalar depolyarizatsiyasining asosiy bosqichlari ko‘rsatilgan.
Dastlab qorinchalararo to‘siqning boshlang‘ich depolyarizatsiyasi ko‘pincha chapdan o‘ngga yo‘naladi.
Shu sababli V1 tarmoqda kichik r, V6 tarmoqda esa kichik q tishcha paydo bo‘lishi mumkin.
Keyin qorinchalar miokardining katta qismi depolyarizatsiyalanadi. Asosiy elektr vektor chapga yo‘nalganligi sababli V1 da chuqur S, V6 da baland R tishcha hosil bo‘lishi mumkin.
10-rasm. Me’yoriy EKG da chuqur, lekin tor Q tishchalar (II, III, aVF va V4–V6 tarmoqlarida; rasmdagi VR — aVR, VL — aVL, VF — aVF): Q kengligi 0,03 s dan kam, ST segmenti va T tishcha o’zgarmagan, shuning uchun bu normal variant. V6 da elektr shovqin bor.
10-rasmda ayrim tarmoqlarda nisbatan chuqur, lekin tor Q tishchalar ko‘rsatilgan.
Q tishchaning normal yoki patologikligini faqat chuqurligi bilan baholash noto‘g‘ri.
Masalan, III tarmoqda ayrim tana holatlarida chuqurroq Q tishcha normal variant sifatida kuzatilishi mumkin.
Shuning uchun Q tishchaning davomiyligi, qo‘shni tarmoqlardagi ko‘rinishi va klinik holat birgalikda baholanadi.
R tishcha progressiyasi
Ko‘krak tarmoqlarida V1 dan V5 tomon o‘tilganda R tishcha amplitudasi odatda ortib boradi.
V1 tarmoqda R tishcha kichik, S tishcha esa chuqur bo‘ladi.
V3–V4 atrofida R va S amplitudalari bir-biriga yaqinlashadi.
V5–V6 tarmoqlarida R tishcha odatda baland, S tishcha esa kichik bo‘ladi.
Bu hodisa normal R tishcha progressiyasi deyiladi.
11-rasm. QRS kompleksining turli tarmoqlardagi shakli: I, II, aVF da R baland, aVR da chuqur manfiy, V1 da rS, V6 da qR.
11-rasmda bir xil qorincha depolyarizatsiyasi turli tarmoqlarda har xil QRS kompleksini hosil qilishi ko‘rsatilgan.
I va II tarmoqlarda QRS odatda musbat, aVR da esa manfiy bo‘ladi.
V1 tarmoqda rS, V6 tarmoqda qR yoki qRs shakli normal variant sifatida uchrashi mumkin.
12-rasm. Ko’krak tarmoqlari (V1–V6): QRS shakli o’zgarishi. V1 da chuqur S (rS), V3–V4 da o’tish zonasi, V5–V6 da baland R (qR). Chapda — elektrodlar yo’nalishi gorizontal kesimda.
12-rasmda R tishcha amplitudasi V1 dan chap lateral tarmoqlar tomon ortib borishi tasvirlangan.
V1 da kichik r va chuqur S, V5–V6 da esa baland R va kichik S ko‘rinishi mumkin.
Bu elektr vektorning gorizontal tekislikdagi yo‘nalishi bilan bog‘liq.
13-rasm. O’tish zonasi (transition zone): V1 dan V6 ga o’tgan sari QRS dagi S tishcha kichrayib, R tishcha o’sadi; R va S teng bo’lgan tarmoq (odatda V3–V4) o’tish zonasidir.
O‘tish zonasi — ko‘krak tarmoqlarida R va S tishchalari amplitudasi taxminan tenglashadigan soha.
U ko‘pincha V3–V4 atrofida joylashadi.
O‘tish zonasining erta yoki kech paydo bo‘lishi ayrim normal variantlarda ham, yurak elektr holatining o‘zgarishlarida ham kuzatilishi mumkin.
| Tarmoq | R tishcha | S tishcha |
|---|---|---|
| V1 | Odatda kichik | Odatda chuqur |
| V2 | V1 ga nisbatan ko‘pincha balandroq | Odatda yaqqol |
| V3–V4 | R va S yaqinlashishi mumkin | Progressiv kamayadi |
| V5–V6 | Odatda baland | Kichik yoki bo‘lmasligi mumkin |
R cho‘qqisigacha bo‘lgan vaqt
QRS boshlanishidan R cho‘qqisigacha bo‘lgan vaqt R-wave peak time deb ataladi.
U qorincha depolyarizatsiyasining ma’lum tarmoqda qanday tarqalishini baholashda ishlatiladi.
Kattalarda odatda V1–V2 tarmoqlarda 0,035 soniyadan, V5–V6 da esa 0,045 soniyadan oshmasligi kutiladi; aniq talqin tarmoq va QRS morfologiyasiga bog‘liq.
Bu vaqtning uzayishi ayrim o‘tkazuvchanlik buzilishlarida kuzatilishi mumkin, lekin mustaqil tashxis hisoblanmaydi.
4. Qorinchalar gipertrofiyasi belgilari
Qorincha gipertrofiyasi — qorincha miokardi massasining ortishi bilan bog‘liq struktur o‘zgarishdir.
EKGda gipertrofiyaga xos ayrim belgilar QRS amplitudasi, elektr o‘q va repolyarizatsiya o‘zgarishlari orqali namoyon bo‘lishi mumkin.
Ammo EKG gipertrofiyani to‘liq aniqlaydigan usul emas. U ayrim bemorlarda gipertrofiyani aniqlamay qolishi yoki normal variantni gipertrofiya sifatida ko‘rsatishi mumkin.
14-rasm. Chap qorincha gipertrofiyasi (LVH): V1–V2 da chuqur S, V5–V6 da juda baland R (Sokolov–Layon mezoni), lateral tarmoqlarda ST pasayishi va T manfiy (“zo’riqish” belgilari).
14-rasmda chap qorincha gipertrofiyasida V1–V2 tarmoqlarda chuqur S, V5–V6 da baland R tishchalar kuzatilishi ko‘rsatilgan.
Kattalarda qo‘llanadigan klassik Sokolow–Lyon amplituda mezonlaridan biri: S(V1)+R(V5 yoki V6) ≥ 35 mm Bunda V5 va V6 dan balandroq R qiymati olinadi.
Bu mezon chap qorincha gipertrofiyasi ehtimolini oshiradi, lekin uni yakka o‘zi tasdiqlamaydi.
15-rasm. 12 tarmoqli EKG: V1–V3 da chuqur S, V4–V6 da juda baland R, shu tarmoqlarda ST pasaygan, T manfiy — chap qorincha gipertrofiyasi va yuklamasi belgilari.
15-rasmda V1–V3 da chuqur S va chap lateral tarmoqlarda baland R tishchalar ko‘rsatilgan.
Ayrim bemorlarda I, aVL, V5–V6 tarmoqlarda ST segment pasayishi va asimmetrik manfiy T tishcha kuzatilishi mumkin.
Bu holat chap qorincha yuklamasiga xos repolyarizatsiya o‘zgarishlari sifatida baholanadi.
Biroq ST–T o‘zgarishlarining boshqa sabablarini ham hisobga olish kerak.
16-rasm. O’ng qorincha gipertrofiyasi (RVH): V1 da baland R (R > S), V5–V6 da chuqur S, elektr o’qi o’ngga og’gan, V1–V3 da T manfiy.
16-rasmda o‘ng qorincha gipertrofiyasida V1 tarmoqda R tishchaning balandlashishi va chap lateral tarmoqlarda S tishchaning chuqurlashishi ko‘rsatilgan.
O‘ng qorincha gipertrofiyasida kattalarda quyidagi belgilar uchrashi mumkin:
- V1 tarmoqda R/S nisbatining 1 dan katta bo‘lishi.
- Elektr o‘qning o‘ngga og‘ishi.
- V5–V6 tarmoqlarda chuqur S tishcha.
- Ayrim hollarda V1–V3 tarmoqlarda ST–T o‘zgarishlari.
Bu belgilar boshqa sabablar bilan ham kuzatilishi mumkin.
Ayniqsa bolalarda o‘ng qorinchaning elektr ustunligi yoshga qarab fiziologik bo‘lishi mumkin. Shuning uchun pediatrik EKGga kattalar gipertrofiya mezonlarini bevosita qo‘llash mumkin emas.
5. T tishcha
T tishcha qorinchalar repolyarizatsiyasini aks ettiradi.
Normal T tishcha ko‘pincha silliq, yumaloq va asimmetrik bo‘ladi.
Uning yo‘nalishi tarmoqqa va yoshga bog‘liq.
| Tarmoq | Kattalarda T tishchaning odatiy yo‘nalishi |
|---|---|
| I | Musbat |
| II | Odatda musbat |
| III | O‘zgaruvchan |
| aVR | Manfiy |
| aVL | O‘zgaruvchan |
| aVF | O‘zgaruvchan |
| V1 | Musbat, manfiy yoki ikki fazali bo‘lishi mumkin |
| V2 | Yosh va individual xususiyatlarga bog‘liq |
| V3–V6 | Odatda musbat |
T tishcha amplitudasi uchun bitta universal normal qiymat mavjud emas.
Kattalarda qo‘l-oyoq tarmoqlarida T amplitudasi ko‘pincha 5 mm dan, ko‘krak tarmoqlarida esa 10 mm dan oshmaydi, lekin normal variantlar mavjud.
Baland, uchli T tishchalar giperkaliemiyada kuzatilishi mumkin.
T tishchaning inversiyasi miokard ishemiyasi, qorincha yuklamasi va boshqa holatlarda uchraydi.
Ammo T tishchaning manfiy bo‘lishi har doim patologiyani anglatmaydi.
6. ST segmenti
ST segment QRS kompleksining oxiridan T tishchaning boshlanishigacha bo‘lgan davrni bildiradi.
QRS kompleksi tugab, ST segment boshlanadigan nuqta J nuqta deyiladi.
Normal holatda ST segment ko‘pincha izoelektrik chiziqqa yaqin joylashadi. Biroq yosh, jins, tarmoq va individual elektrofiziologik xususiyatlarga qarab ayrim normal variantlar mavjud.
ST segmentning ko‘tarilishi yoki pasayishi miokard ishemiyasida kuzatilishi mumkin, lekin bu belgilar faqat infarktga xos emas.
ST segmentni baholashda uning balandligi, shakli, qo‘shni tarmoqlardagi o‘zgarishlar va bemorning simptomlari hisobga olinadi.
17-rasm. Me’yoriy EKG da ST segmentining «baland ko’tarilishi» (high take-off, erta repolyarizatsiya): V3–V5 tarmoqlarida kichik S tishchadan keyin ST segmenti izolinyadan ko’tarilgan (V3 da taxminan 5 mm, V4–V5 da 2 mm), T tishcha baland. Bu normal variant; uni o’tkir miokard infarktidagi ST ko’tarilishidan farqlash kerak. Rasmdagi VR — aVR, VL — aVL, VF — aVF.
17-rasmda ayrim ko‘krak tarmoqlarida ST segment ko‘tarilgan EKG tasvirlangan.
Bunday ko‘rinish erta repolyarizatsiya bilan bog‘liq normal variantlarda kuzatilishi mumkin.
Erta repolyarizatsiyada J nuqta ko‘tarilishi, ayrim hollarda J nuqtada kichik kertik yoki silliqlashgan o‘tish va yuqoriga qaragan ST segment kuzatiladi.
Biroq ST ko‘tarilishini faqat shakliga qarab xavfsiz deb baholash mumkin emas.
Masalan, ko‘krak og‘rig‘i bilan kelgan bemorda yangi ST ko‘tarilishi aniqlansa, o‘tkir koronar sindromni istisno qilish uchun shoshilinch klinik baholash talab etiladi.
7. U tishcha
U tishcha T tishchadan keyin paydo bo‘ladigan kichik elektr to‘lqindir.
U barcha EKG yozuvlarida ko‘rinmaydi. Ko‘pincha V2–V3 tarmoqlarida yaxshiroq aniqlanadi.
Normal U tishcha odatda kichik va T tishcha bilan bir xil yo‘nalishda bo‘ladi.
Uning aniq elektrofiziologik kelib chiqishi to‘liq aniqlanmagan.
Gipokaliemiya va ayrim bradikardiya holatlarida U tishcha yaqqolroq ko‘rinishi mumkin.
18-rasm. Baland U tishcha (prominent U wave) — gipokaliemiyada V2–V3 tarmoqlarda T dan keyin aniq ko’rinadi.
18-rasmda T tishchadan keyin yaqqol U tishcha tasvirlangan.
Gipokaliemiyada T tishcha yassilanishi, ST segment pasayishi va U tishcha balandlashishi mumkin.
Ba’zan T va U tishchalar qo‘shilib ketadi. Bu QT yoki QU intervalini o‘lchashni qiyinlashtiradi.
8. 12 tarmoqda tishchalar: umumiy jadval
| Tarmoq | P tishcha | QRSning odatiy yo‘nalishi | T tishcha |
|---|---|---|---|
| I | Musbat | Odatda musbat | Musbat |
| II | Musbat | Odatda musbat | Odatda musbat |
| III | O‘zgaruvchan | O‘zgaruvchan | O‘zgaruvchan |
| aVR | Manfiy | Odatda manfiy | Manfiy |
| aVL | O‘zgaruvchan | O‘zgaruvchan | O‘zgaruvchan |
| aVF | Odatda musbat | Ko‘pincha musbat | O‘zgaruvchan |
| V1 | Musbat yoki ikki fazali | Ko‘pincha rS | O‘zgaruvchan |
| V2 | Odatda musbat | R ortishni boshlaydi | Yoshga bog‘liq |
| V3–V4 | Musbat | O‘tish zonasi ko‘pincha shu atrofda | Odatda musbat |
| V5–V6 | Musbat | Baland R, kichik S | Odatda musbat |
Jadval kattalardagi odatiy EKG ko‘rinishlarini umumlashtiradi. Har bir tarmoqdagi tishcha shakli yurak elektr o‘qi, yosh va individual xususiyatlarga bog‘liq.
19-rasm. Normal 12 tarmoqli EKG: barcha tishchalarning me’yoriy yo’nalishi (I, II, aVF, V2–V6 da P va T musbat, aVR da manfiy), V1 dan V6 ga R ning o’sishi.
19-rasmda normal EKGning barcha tarmoqlari tasvirlangan.
Rasmni tahlil qilishda avval II tarmoqdagi P tishchaga, keyin aVR dagi manfiy elektr yo‘nalishga va V1–V6 bo‘ylab R tishcha progressiyasiga e’tibor bering.
Shundan keyin QRS davomiyligi, ST segment va T tishchalarning tarmoqlar bo‘yicha ko‘rinishi tekshiriladi.
Qisqa xulosa
Normal 12 tarmoqli EKGda tishchalarning yo‘nalishi elektr vektorning tarmoq o‘qiga nisbatan holatiga bog‘liq.
P tishcha sinus ritmda II tarmoqda odatda musbat, aVR da manfiy bo‘ladi.
QRS kompleksi qorinchalar depolyarizatsiyasini aks ettiradi. V1 dan V5 tomon R tishcha odatda ortib boradi.
Q tishchaning patologikligini faqat chuqurligi bilan aniqlash mumkin emas.
Qorincha gipertrofiyasiga xos EKG belgilari struktur yurak kasalligini taxmin qilishga yordam beradi, ammo uni mustaqil ravishda tasdiqlamaydi.
ST segment, T va U tishchalar repolyarizatsiya bilan bog‘liq elektr o‘zgarishlarni baholashda muhim.
Nazorat testi
Har bir savolga bitta to‘g‘ri javob bor. Variantni tanlang — to‘g‘ri javob va izoh darrov ko‘rinadi.